Làm thế nào để giảm rủi ro hư hỏng nông sản trong quá trình vận chuyển quốc tế?

Hoạt động xuất khẩu nông sản tươi, rủi ro hàng hóa bị suy giảm chất lượng, chín ép hoặc thối hỏng trên hành trình vận chuyển đường dài luôn là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp. Khác với hàng công nghiệp, nông sản vẫn tiếp tục quá trình trao đổi chất và hô hấp sau khi thu hoạch, khiến chúng rất nhạy cảm với nhiệt độ, độ ẩm và các tác động cơ học.

Để bảo vệ giá trị lô hàng và uy tín với đối tác nhập khẩu, doanh nghiệp cần nhận diện chính xác các nguyên nhân gây hư hại và áp dụng các biện pháp kiểm soát kỹ thuật xuyên suốt từ kho đến cảng đích.

Vì sao nông sản dễ hư hỏng khi vận chuyển quốc tế?

Hành trình xuất khẩu quốc tế thường kéo dài từ vài ngày đối với đường hàng không đến vài tuần đối với đường biển, tạo ra nhiều áp lực sinh học lên sản phẩm:

• Quá trình hô hấp và sinh nhiệt: Sau khi ngắt khỏi cây, nông sản tiêu thụ oxy và giải phóng khí carbon dioxide (CO2), hơi nước cùng khí ethylene – chất xúc tác thúc đẩy quá trình chín tự nhiên và lão hóa nhanh.
• Mất nước tự nhiên: Chênh lệch độ ẩm giữa sản phẩm và môi trường bảo quản làm bay hơi nước, khiến vỏ ngoài bị héo, nhăn nheo và hao hụt trọng lượng tịnh.
• Nhiễm nấm bệnh và vi sinh vật: Bào tử nấm tiềm ẩn trên vỏ ngoài gặp điều kiện yếm khí hoặc ẩm ướt sẽ phát triển nhanh chóng, gây thối cuống, thối thịt quả.
• Tác động vật lý: Rung lắc, va đập hoặc xếp chồng quá tải trong quá trình chạy xe, bốc dỡ làm dập nát cấu trúc tế bào, tạo vết thương hở cho vi khuẩn xâm nhập.

Lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp với từng loại nông sản

Mỗi loại nông sản có “tuổi thọ sinh học” (shelf-life) khác nhau, do đó cần lựa chọn phương thức vận chuyển tương ứng để cân đối giữa chi phí và thời gian giao hàng:

• Vận chuyển đường biển bằng container lạnh (Reefer Container): Phù hợp cho các mặt hàng có thời gian bảo quản dài hoặc có thể làm chậm quá trình chín bằng nhiệt độ thấp (chuối xanh, thanh long, bưởi, gừng, khoai lang…). Phương thức này tối ưu chi phí cho các lô hàng khối lượng lớn từ vài chục đến hàng trăm tấn.
• Vận chuyển đường hàng không (Air Freight): Lựa chọn bắt buộc hoặc ưu tiên cho các mặt hàng giá trị cao, thời hạn sử dụng ngắn, dễ hỏng hoặc thu hoạch chín cây (chôm chôm, nhãn, vải, ớt tươi, rau thơm). Thời gian bay chỉ từ 1 – 3 ngày giúp giữ nguyên độ tươi mới của hàng hóa.
• Vận chuyển đường bộ liên vận cont lạnh: Áp dụng cho các tuyến xuất khẩu qua cửa khẩu biên giới sang các nước lân cận như Trung Quốc, Campuchia, Lào. Thời gian di chuyển nhanh hơn đường biển nhưng đòi hỏi xe lạnh duy trì nguồn điện ổn định.

Kiểm soát nhiệt độ và điều kiện bảo quản trong suốt hành trình

Kiểm soát vi khí hậu trong không gian chứa hàng là biện pháp cốt lõi để làm chậm quá trình lão hóa của nông sản:

• Không áp dụng một thông số chung: Mỗi loại nông sản có dải nhiệt độ tối ưu riêng. Trái cây nhiệt đới (chuối, sầu riêng, xoài) nếu bảo quản ở nhiệt độ quá thấp sẽ bị “tổn thương lạnh” (thâm vỏ, sượng thịt), trong khi rau ôn đới lại cần dải nhiệt độ gần 0°C.
• Làm mát sơ bộ (Pre-cooling) trước khi đóng cont: Container lạnh được thiết kế để duy trì nhiệt độ hàng hóa, không có chức năng hạ nhiệt cấp tốc. Do đó, nông sản bắt buộc phải được hạ nhiệt đồng ruộng trong kho mát trước khi xếp vào cont.
• Cài đặt tỷ lệ thông gió (Ventilation): Cửa thông gió của container lạnh cần được mở ở mức phù hợp theo hướng dẫn kỹ thuật để đưa không khí tươi vào và đẩy khí ethylene, CO2 ra ngoài, tránh làm ngột ngạt và thúc đẩy quả nhanh chín.

Đóng gói nông sản như thế nào để hạn chế hư hỏng?

Bao bì đóng gói không chỉ phục vụ nhận diện thương hiệu mà là lớp bảo vệ vật lý đầu tiên của nông sản:

• Độ chịu lực của thùng carton: Sử dụng thùng carton từ 5 đến 7 lớp có phủ màng chống thấm nước. Trong môi trường container lạnh có độ ẩm cao (thường từ 85% – 95%), thùng giấy kém chất lượng sẽ dễ bị mềm, bẹp dúm khi xếp chồng, gây đè bẹp nông sản bên dưới.
• Thiết kế lỗ thông gió trên thùng: Các lỗ thoáng trên thùng carton phải thẳng hàng với nhau khi xếp trên pallet để luồng khí lạnh từ sàn container có thể thổi xuyên qua kiện hàng từ dưới lên trên.
• Vật liệu đệm lót và phụ trợ: Dùng lưới xốp bọc từng quả, màng túi MAP (Modified Atmosphere Packaging) kiểm soát khí thở, hoặc đặt các gói hút ẩm, túi hút khí ethylene bên trong thùng để kìm hãm tốc độ chín.

Kiểm soát thời gian từ thu hoạch đến khi giao hàng

Quản lý thời gian chặt chẽ là yếu tố quan trọng đối với chuỗi logistics nông sản:

• Đồng bộ lịch thu hoạch và lịch tàu: Thu hoạch quá sớm khiến hàng phải lưu kho chờ tàu, trong khi thu hoạch trễ làm tăng nguy cơ quá lứa, rút ngắn thời gian tiêu thụ tại thị trường bán lẻ.
• Giảm thiểu thời gian bốc xếp thực địa: Quá trình đóng hàng vào container hoặc chất hàng lên xe tải cần thực hiện nhanh chóng, tốt nhất là qua cửa đệm kết nối trực tiếp với kho lạnh (dock seal) để tránh hiện tượng sốc nhiệt khi tiếp xúc với không khí nóng ngoài trời.
• Thời gian hoàn tất thủ tục chứng từ: Chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ kiểm dịch thực vật và khai báo hải quan từ trước để lô hàng hạ bãi cảng đúng hạn quy định (Cut-off time), tránh bị rớt tàu sang chuyến sau.

Theo dõi và xử lý các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình vận chuyển

• Sử dụng thiết bị ghi nhận nhiệt độ (Data Logger): Đặt ít nhất 1 – 2 thiết bị đo nhiệt độ và độ ẩm độc lập bên trong các kiện hàng (ở giữa cont và gần cửa). Dữ liệu trích xuất từ Data Logger là bằng chứng kỹ thuật để xác định nguyên nhân khi xảy ra tranh chấp thối hỏng.
• Theo dõi tình trạng kết nối điện: Khi vận chuyển đường bộ, cần giám sát máy phát điện (Gen-set) của xe đầu kéo hoạt động liên tục; khi hạ bãi cảng, bộ phận hiện trường cần kiểm tra việc cắm giắc điện vào hệ thống của cảng kịp thời.
• Mua bảo hiểm hàng hóa nông sản: Cân nhắc mua bảo hiểm vận chuyển hàng hóa với các điều khoản bảo hiểm rủi ro về hư hỏng máy lạnh (Reefer Breakdown Clause) từ 24 giờ trở lên để dự phòng tổn thất tài chính.

Những sai sót doanh nghiệp thường gặp khi vận chuyển nông sản quốc tế

• Xếp hàng vượt quá vạch đỏ (Red Line): Chất hàng quá cao che khuất cửa gió hồi trên trần container khiến luồng khí lạnh không thể tuần hoàn đều về phía cuối cửa cont.
• Đóng hàng khi nhiệt độ tâm sản phẩm chưa đạt chuẩn: Nông sản còn nóng đưa vào container kín sẽ tỏa nhiệt và đọng sương, tạo môi trường thuận lợi cho nấm mốc phát triển.
• Không kiểm tra tình trạng kỹ thuật vỏ cont: Bỏ qua bước kiểm tra biên bản PTI (Pre-Trip Inspection) của hãng tàu, dẫn đến việc nhận container có gioăng cao su cửa bị rách hoặc sàn thoát nước bị tắc.

Giải pháp vận chuyển hàng nhạy cảm nhiệt cùng Logsun Global Logistics

Một sai lệch nhỏ về thông số làm lạnh hay sự cố chậm cắm điện tại bãi cảng đều có thể chuyển hóa thành tổn thất tài chính thực tế cho chủ hàng. Tại Logsun Global Logistics, chúng tôi quản trị các lô hàng nông sản dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt:

• Khâu kỹ thuật vỏ cont: Kiểm tra biên bản PTI trước khi cấp vỏ, cài đặt và giám sát chính xác 3 chỉ số then chốt (nhiệt độ cài đặt, độ ẩm, độ mở cửa thông gió) theo từng loại nông sản cho các tuyến vận chuyển đường biển.
• Duy trì chuỗi lạnh nội địa: Bố trí xe đầu kéo có máy phát điện (Gen-set) liên tục từ xưởng đóng gói đến cụm cảng Cát Lái, Cái Mép, Hải Phòng, hạn chế tối đa rủi ro đứt gãy nhiệt độ.
• Chủ động tiến độ hiện trường: Phối hợp lấy mẫu kiểm dịch và thanh lý thủ tục hải quan ngay trong ngày để container được cấp điện và xếp tàu đúng lịch.

Bảo vệ chất lượng lô hàng xuất khẩu của bạn ngay từ khâu đặt cont:

Trao đổi trực tiếp về yêu cầu dải nhiệt và lịch tàu phù hợp cùng đội ngũ kỹ thuật Logsun:

Hotline: (+84) 903 019 977

Email: info@logistics-sun.com / linda@logistics-sun.com

Website: logistics-sun.com

Địa chỉ: 71/48/3E20 Đường số 6, Phường An Hội Đông, Thành phố Hồ Chí Minh

FB: https://www.facebook.com/logsungloballogistics

TIKTOK: https://www.tiktok.com/@logsungloballogistics?lang=vi-VN