Chuỗi lạnh trong xuất khẩu nông sản: Những mắt xích doanh nghiệp không nên bỏ qua

Xuất khẩu nông sản tươi, việc duy trì nhiệt độ ổn định từ khâu thu hoạch đến tay người nhận là yếu tố chi phối trực tiếp đến chất lượng thương phẩm. Một sự cố gián đoạn nhiệt độ ở bất kỳ khâu nào trên hành trình vận chuyển cũng có thể đẩy nhanh tốc độ chín, làm mất nước hoặc gây thối hỏng hàng hóa, dẫn đến nguy cơ bị đối tác khiếu nại hoặc từ chối nhận hàng tại cảng đến.

Hiểu rõ các mắt xích kỹ thuật trong chuỗi cung ứng lạnh giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát quy trình, giảm tỷ lệ hao hụt và hạn chế các chi phí phát sinh ngoài kế hoạch.

Chuỗi lạnh trong xuất khẩu nông sản là gì?

Chuỗi lạnh (Cold Chain) là quy trình liên hoàn bao gồm các khâu kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và thông gió tiêu chuẩn dành cho nông sản, kéo dài từ lúc thu hoạch, sơ chế, đóng gói, lưu trữ, vận chuyển nội địa cho đến khi giao hàng tại thị trường nhập khẩu.

Mục đích của việc kiểm soát lạnh là làm chậm quá trình hô hấp tế bào, hạn chế sự phát triển của vi sinh vật, nấm mốc và giảm lượng khí ethylene tự nhiên sinh ra, từ đó kéo dài thời gian lưu trữ của nông sản tươi.

Vì sao chuỗi lạnh quan trọng đối với nông sản xuất khẩu?

• Duy trì phẩm cấp thương phẩm: Giúp giữ độ tươi, màu sắc vỏ và độ chắc của thịt quả sau nhiều ngày vận chuyển trên biển.
• Giảm tỷ lệ hao hụt tự nhiên: Hạn chế tình trạng mất nước làm sụt giảm trọng lượng và ngăn ngừa nấm bệnh bùng phát trong môi trường yếm khí.
• Đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thực vật: Giữ chất lượng hàng hóa đồng đều, phục vụ công tác kiểm tra an toàn thực phẩm tại các cửa khẩu nhập khẩu.
• Kiểm soát rủi ro tài chính: Tránh các trường hợp hàng bị xuống cấp buộc phải giảm giá bán hoặc phát sinh chi phí xử lý tiêu hủy tại cảng đích.

Những mắt xích chính trong chuỗi lạnh cần kiểm soát

Một chuỗi cung ứng lạnh cơ bản bao gồm 5 mắt xích liên tiếp:

Thu hoạch và làm mát sơ bộ (Pre-cooling):

Thu hoạch vào thời điểm nhiệt độ môi trường thấp (sáng sớm hoặc chiều mát) và làm mát sơ bộ để hạ “nhiệt đồng ruộng” trước khi đưa vào kho bảo quản.

Sơ chế và đóng gói tại xưởng mát:

Khu vực làm sạch, phân loại và đóng thùng carton cần duy trì nhiệt độ phù hợp, tránh để hàng tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng ngoài trời.

Lưu trữ tại kho lạnh trung chuyển:

Hàng xếp trên pallet cần có khoảng hở kỹ thuật để luồng khí lạnh lưu thông đều giữa các kiện hàng.

Vận chuyển nội địa bằng xe lạnh:

Sử dụng xe tải hoặc xe đầu kéo container có máy phát điện (Gen-set) duy trì nhiệt độ cài đặt từ kho đóng gói ra cảng biển hoặc cửa khẩu.

Vận chuyển quốc tế:

Vận chuyển bằng container lạnh đường biển hoặc kho lạnh sân bay, bảo đảm việc cấp nguồn điện liên tục từ lúc hạ bãi đến khi dỡ hàng.

Nhiệt độ bảo quản khác nhau ảnh hưởng thế nào đến từng loại nông sản?

Mỗi loại nông sản có ngưỡng chịu nhiệt và đặc tính sinh học riêng, không áp dụng chung một mức nhiệt độ cho tất cả các mặt hàng:

• Nhóm trái cây nhiệt đới nhạy cảm lạnh: Chuối xanh, xoài, thanh long, sầu riêng nếu cài đặt nhiệt độ quá thấp (dưới ngưỡng chịu lạnh sinh lý) sẽ bị tổn thương lạnh (Chilling Injury), khiến vỏ thâm đen, thịt sượng và quả không thể chín bình thường.
• Nhóm chịu nhiệt độ thấp: Một số loại rau củ và trái cây ôn đới (táo, nho, cà rốt) thường yêu cầu bảo quản ở dải nhiệt độ gần 0°C để ức chế vi sinh vật.
• Độ ẩm và thông gió: Ngoài nhiệt độ, tỷ lệ mở cửa thông gió (Ventilation) để thoát khí ethylene và cài đặt độ ẩm phù hợp là yêu cầu kỹ thuật cần thiết để tránh hiện tượng úa lá hoặc đọng nước gây ẩm mốc.

Những rủi ro thường gặp khi chuỗi lạnh bị gián đoạn

Thực tế vận hành cho thấy đứt gãy chuỗi lạnh thường xuất hiện tại các điểm chuyển giao phương tiện:

• Mở cửa thùng xe quá lâu: Quá trình bốc xếp hàng thủ công dưới trời nắng làm nhiệt độ trong thùng xe/cont tăng nhanh, tạo hiện tượng đọng sương trên bề mặt quả khi đóng cửa lại.
• Tắt máy lạnh khi chạy xe nội địa: Tình trạng ngắt máy lạnh trong lúc vận chuyển đường bộ hoặc máy phát điện hoạt động không ổn định làm tăng nhiệt độ bên trong.
• Chậm cắm điện tại bãi cảng: Container hạ bãi nhưng chậm kết nối vào hệ thống cấp điện của cảng biển, hoặc sự cố mất điện cục bộ tại các khu vực tập kết cửa khẩu.
• Cài đặt sai thông số kỹ thuật: Nhầm lẫn giữa thang nhiệt độ °C và °F, hoặc điều chỉnh sai tỷ lệ cửa thông gió so với hướng dẫn kỹ thuật của mặt hàng.

Doanh nghiệp cần kiểm soát chuỗi lạnh như thế nào trước khi xuất khẩu?

Để hạn chế rủi ro hư hỏng, doanh nghiệp nên thực hiện một số bước kiểm soát kỹ thuật cơ bản:

• Đo nhiệt độ tâm sản phẩm: Kiểm tra nhiệt độ thịt quả trước khi đóng hàng vào container. Container lạnh có chức năng duy trì nhiệt độ đã được làm mát từ trước, không có chức năng làm lạnh nhanh hàng hóa còn ấm.
• Sử dụng thiết bị ghi nhận nhiệt độ (Data Logger): Đặt thiết bị ghi nhiệt tự động bên trong thùng hàng (ở vị trí giữa cont và gần cửa) để trích xuất dữ liệu đối soát khi phát sinh tranh chấp chất lượng.
• Tuân thủ quy cách xếp hàng (Stowage): Không xếp hàng vượt quá vạch đỏ (Red Line) quy định trong container nhằm đảm bảo luồng khí lưu thông thông suốt từ sàn lên trần.

Vận chuyển quốc tế và vai trò của container lạnh

Trong vận chuyển đường biển đường dài, container lạnh (Reefer Container) đóng vai trò duy trì môi trường bảo quản ổn định:

• Kiểm tra PTI (Pre-Trip Inspection): Container phải trải qua quy trình kiểm tra kỹ thuật PTI của hãng tàu để xác nhận hệ thống máy nén, quạt gió, cảm biến và cách nhiệt hoạt động đúng thông số trước khi cấp vỏ cho khách hàng.
• Cơ chế tuần hoàn khí lạnh: Luồng khí lạnh được thổi từ sàn rãnh chữ T (T-floor) đi xuyên qua các khe hở của kiện hàng lên trần, duy trì nhiệt độ đồng đều trong toàn bộ không gian thùng hàng.

Dịch vụ hỗ trợ vận chuyển hàng kiểm soát nhiệt độ tại Logsun Global Logistics

Đáp ứng nhu cầu vận chuyển các mặt hàng nông sản yêu cầu kiểm soát nhiệt độ, Logsun Global Logistics cung cấp các dịch vụ logistics phụ trợ:

• Dịch vụ Vận chuyển đường biển container lạnh: Phối hợp với các hãng tàu quốc tế cung cấp vỏ container lạnh đạt tiêu chuẩn kiểm tra kỹ thuật PTI; tiếp nhận thông số cài đặt nhiệt độ, độ ẩm, cửa gió theo yêu cầu của chủ hàng cho các tuyến vận tải biển đi Châu Á, Mỹ và EU.
• Điều phối Vận chuyển đường bộ cont lạnh: Bố trí xe đầu kéo có trang bị máy phát điện chuyên dụng để vận chuyển container lạnh từ xưởng sơ chế, vùng trồng về cảng Cát Lái, Cái Mép, Hải Phòng hoặc các cửa khẩu biên giới, theo dõi việc duy trì nguồn điện trong suốt chặng đường bộ.
• Hỗ trợ thủ tục kiểm dịch & Thủ tục hải quan: Tư vấn chuẩn bị hồ sơ kiểm dịch thực vật, kiểm tra đối chiếu mã số vùng trồng/cơ sở đóng gói và thực hiện thủ tục thông quan tại cảng nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi của container lạnh tại bãi.

Doanh nghiệp cần tư vấn về phương án vận chuyển hàng nông sản lạnh?

Quý khách hàng có thể liên hệ với bộ phận kỹ thuật và vận hành của Logsun Global Logistics để nhận thông tin chi tiết về lịch tàu và phương án vận tải:

Hotline: (+84) 903 019 977

Email: info@logistics-sun.com / linda@logistics-sun.com

Website: logistics-sun.com

Địa chỉ: 71/48/3E20 Đường số 6, Phường An Hội Đông, Thành phố Hồ Chí Minh

FB: https://www.facebook.com/logsungloballogistics

TIKTOK: https://www.tiktok.com/@logsungloballogistics?lang=vi-VN