Xuất khẩu sang Canada trong quý I/2023, Việt Nam đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng tốt trong nhóm 10 mặt hàng chủ chốt. Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu của Việt Nam sang địa bàn này có thể gặp nhiều khó khăn khách quan và chủ quan, đặc biệt là trong 3 lĩnh vực và mặt hàng có nguy cơ ảnh hưởng lớn bao gồm thủy sản, dệt may và tấm pin năng lượng mặt trời.
Bà Trần Thu Quỳnh – Tham tán thương mại Việt Nam tại Canada – cho biết, trong bối cảnh thị trường thế giới khá ảm đạm, Canada vẫn là điểm sáng với triển vọng thị trường khá khả quan. Đây là nước có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong khối G7, duy trì được tăng trưởng việc làm và khống chế được lạm phát, nhờ đó nhu cầu nhập khẩu của địa bàn vẫn được duy trì ở mức cao.
Hiện nay, xuất khẩu của Việt Nam sang Canada vẫn đang tăng 20% so với cùng kỳ năm trước và là nước có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao nhất trong ASEAN đến địa bàn này. Trong số các mặt hàng chủ chốt, trừ mặt hàng thuỷ sản giảm 26%, các mặt hàng khác vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng cao. Mặc dù, mặt hàng da giày ghi nhận tốc độ tăng trưởng lên tới 122% so với cùng kỳ năm 2022, tuy nhiên, mặt hàng thủy sản giảm 26%. Ngoài ra, các mặt hàng nông sản như rau củ quả, gia vị và gạo cũng đang có tốc độ tăng trưởng tốt. Gỗ nội thất cũng đang có xu hướng phục hồi so với năm 2022.
Bà Trần Thu Quỳnh nhấn mạnh rằng, tuy nhiên, nhiều khó khăn cả khách quan và chủ quan có thể ảnh hưởng đến triển vọng xuất khẩu của Việt Nam sang Canada. Với dung lượng thị trường trung bình và tiêu chuẩn cao, Canada được xem là thị trường khó tiếp cận cho các doanh nghiệp Việt Nam. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh của nhiều đối thủ trong các hiệp định thương mại tự do cũng là một rào cản cho hàng hoá Việt Nam. Ngoài ra, phong trào “Buy local” cũng đang trở thành một hình thức gia tăng bảo hộ mới.
Bà cũng cảnh báo về nguy cơ cho mặt hàng dệt may, mặt hàng có giá trị xuất khẩu vào Canada vào năm 2022 đạt khoảng 1 tỷ USD. Tuy nhiên, bà kỳ vọng mức tăng trưởng cao sẽ được duy trì trong năm 2023. Ngoài ra, Canada vừa công bố danh sách các nước được hưởng ưu đãi thuế quan theo chế độ GSP và GSP tăng cường kéo dài từ năm 2023 đến 2034. Hiện Việt Nam đang được hưởng chế độ GSP nhưng chỉ đến ngày 31/12/2023. Do đó, việc tìm hiểu khả năng tiếp tục được hưởng theo chế độ GSP tăng cường là rất quan trọng đối với ngành dệt may Việt Nam, theo bà Trần Thu Quỳnh.
Xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang thị trường Canada không chỉ dựa vào hình thức xuất xứ của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) mà còn được hưởng lợi lớn từ Hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP), theo hồ sơ của phái đoàn thương mại. Điều này là do GSP cho phép Việt Nam áp dụng quy tắc xuất xứ từ khâu cắt và may trở đi, trong khi CPTPP quy định xuất xứ từ khâu sợi. Nếu không có GSP, nhiều sản phẩm của Việt Nam sẽ không đảm bảo được vấn đề đầu vào. Đây thực sự là một thách thức không nhỏ đối với Việt Nam khi danh sách hưởng GSP của Canada vẫn còn kéo dài sang một số đối thủ cạnh tranh lớn và trực tiếp của Việt Nam như Bangladesh và Campuchia.
Về linh kiện tấm pin mặt trời, Việt Nam hiện đang xuất khẩu mặt hàng này sang Canada trị giá khoảng 500 triệu USD, chiếm 27% thị phần. Nếu Hoa Kỳ quyết định áp thuế chống bán phá giá đối với các nước sử dụng nguyên liệu đầu vào từ Trung Quốc để sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời thì mức thuế này cũng có thể áp dụng với sản phẩm của Việt Nam.
Đối với mặt hàng thủy sản, khó khăn mà xuất khẩu của Việt Nam sang Canada bắt nguồn từ việc Canada có xu hướng giảm lượng khí thải carbon trong tiêu dùng và quay trở lại nhập khẩu sản phẩm từ khu vực Nam Mỹ. Bên cạnh đó, Canada đang tích cực ký kết nhiều hiệp định thương mại ở khu vực Nam Mỹ, mang đến cho Việt Nam nhiều đối thủ cạnh tranh hơn như Ecuador và xa hơn là Indonesia.
Những thách thức này đã tác động đến xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Canada, gây nguy cơ mất thị phần đáng kể. Doanh nghiệp Việt Nam cần quan tâm đến chất lượng sản phẩm, sức cạnh tranh về giá, khả năng cạnh tranh với các đối thủ, nhất là khi được hưởng lợi từ các hiệp định thương mại.
Theo: Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương